Tima Veń (Вениамин Чисталев) · КЫВБУРЪЯС

Керка ни карта абу —
Ӧти дукӧс — овмӧсӧй...
Ов да выв эн шогсьы!—
Кулан — некод бӧрдысь.

Озырлы, йӧй мортлы,
Эмысла оз узьсьы.
Гӧль олысь сӧкӧл кодь —

Кайла видзӧдла
аслам му вылӧ,—
нимкодясьышта;

Мый тон вайӧ мем
аслам киподйӧй
меным водзӧссӧ...

Кутшӧм, майбырӧй,
долыд видзӧдны

Май тӧлысся войясӧй!
Кыа куслытӧм войясӧй!
Вӧт кодь войясӧй!
– Майбырӧй ті, войясӧй!..

Кӧк горзӧм шыӧ ланьтысьӧй,
Колипкай дзользьӧм шыӧ узьысьӧй,
Ёдіюр садьмӧм шыӧ палялысьӧй,
Кокньыд унмӧн, кывзысигтыр,
Узьысьӧй тэ, войӧй!

Войшӧр кад — лунъюгыдӧй,
Тэӧй, войӧй!..
1920.

Джуджыд изъя слуда йылын
Быдмис ыджыд ниа пу...
Йылыс кымӧр пӧвстын, вылын,
Вужйыс – корсис пыдысь му.

Некод эз вӧв сылысь вевтыр,
Некод водзын кос эз син.
Кызта сылӧн — куим сывтыр,
Йывсӧ мортлӧн оз судз син!

Увъяс — быттьӧ кӧртысь дорӧм,
Ылӧ шевгӧдӧма сыв.
Кырсьыс — чорыд сера дӧрӧм,
Быттьӧ пасьтасьӧма ныв.

Вӧлі тыдалӧ зэв ылӧ
Сылӧн ёсьмӧм туган йыв,
Юрсӧ кыпӧдӧма вылӧ,
Быд пу вылын вӧлі вев.

Аслыс сылы йывсянь тӧдчис:
Ылі парма, ю–ёль визь...
Шонді петіг, шонді лэччиг
Йывсьыс югӧр эз кус дыр.

Пыжӧн ветлысь сійӧс тӧдліс,
Тӧдліс кыйсьысь понъя морт;
Урыс сылы уна шедліс,
Лыйліс сэтысь сьӧла–тар.

Кырсьяс костысь шонді гожйӧн
Пычкис сылӧн зарни вый:
Уна–сь сувтліс сійӧ гажйӧн
Тыла ректысь коми ныв...
Шувгис лыснас лэчыд вой тӧв,
Мыськис арся кӧдзыд зэр...
Некор эз и керсьыв койтов,—
Аслас этшнас вӧлі сар.

Некод сылысь эз тӧд арлыд,—
Гашкӧ, во лыд тыртӧ сюрс...
Туша сылӧн быдӧн воймӧм,
Ройӧн тошсялӧма — дзор...

Сідзи оліс–выліс, быдмис,
Уна сулаліс морт нэм.
Кыпыд сьӧлӧм йӧзлы сетліс,
Тӧдны висьтавліс тшӧтш мем.

Уна тӧв и гожӧм воліс,
Уна–сь вежліс сійӧ лыс...
Кузя сідзи ниа оліс,
Кытчӧдз олӧмыс эз кус.

Вылӧм сылӧн волі кыпыд;
Олӧм, вензьӧм — гажа, ён!..
Сідзи кулӧ быдся кыпӧд,
Коді тӧдӧ ассьыс дон...

Ӧтчыд сы весьт ӧшйис кымӧр,
Ёна чардаліс гым–чард,
Шувгис–муніс ыджыд тӧв ныр..
Эз тай ковмы сылы чер.

Вӧрыс тыри ыджыд зыкӧн:
Вӧрлӧн тӧвкӧд пансис тыш.
Ёна тышлайтчисны кыкӧн —
Пуяс вольсасис, кыдз пыш.
Тӧлыс пуяс ёна летіс,
Увъяс лайкъялісны дыр;
Гырысь вӧрсӧ уна чегис:
Вӧр пу шойыс водіс тыр...

Ниа ӧтнас ёна вензис,
Вензис, кытчӧдз судзсис вын.
Медбӧрти нӧ уси вынсьыс:
Кыткӧ пытшсьыс ори сӧн.

Ниа рутш–ратш шӧри чеги,
Гора лыйис... шко–ов...
Ылі вӧр керкаӧ кыліс,
Кыдзи эштіс...— петіс лов.
1918.

Кӧні ті, сьӧлӧмъяс?
Кӧнӧсь ті, кыпыдъяс?

Шыасьӧй!

Удж вылӧ петавлӧй!
Висьтавлӧй–велӧдӧй!
Сьылалӧй, гижӧй!
Олӧмсӧ лӧсьӧдӧй
Долыдӧс комилы —
бурджыкӧс важсьыс!
Чуксалӧй–пальӧдӧй,
удж вылӧ кыпӧдӧй!
Кыланныд? Эй!..
1919.

Сьывліс гажа колипкай...

Мыйко лӧніс.

Тӧдліс сьӧлӧм долыдлун,

Шог бӧр босьтіс.

Мыйла, сьылысь сильӧӧй,

Тэ бӧр лӧнин?

Кысь тэ, сьӧлӧм, кӧвъялін

Курыд шогсӧ?

Помаліс тай сильӧӧс

Кӧдзыд ар пом.

Дзугис олӧм том зонлысь

Йӧз кост вӧйпӧм.

Лыбны эськӧ пӧткалы

Лун саридзӧ!

Пышйыны нӧ том мортлы

Пемыд вӧрӧ!

Саридзлӧн тай гыясыс

Ёна ызгӧ.

Вӧрын зверъяс олӧны

Ёна лёкӧсь...

Гажӧдчӧ да сьылӧ.

Сійӧ сьылӧ, ветлӧдлӧ,
Шогсӧ тӧвйыв лэдзалӧ:
"Туй сетӧй, озыр йӧз,
Гӧльлун мӧдӧдчӧма!"

Ыбъяс вывті кӧ мунӧ,
Кузь сю сылы копрасьӧ...
Шутьӧктыв горӧдлы,
Кывзы, пемыд вӧрӧй!

Век кӧть шогсьы, век кӧть бӧрд –
Синватӧ некод оз аддзы.
Повзян кӧ, шогӧ усян —
Дзоля кага вермас.

Пӧт–ӧ, тшыг–ӧ кынӧмыд —
Шоглы тэ эн сетчы:
Шыльӧдчы, мыччӧдчысь,
Шогтӧ тешнад сайӧд.

Олам, сэсся кулам ми,
Вӧлисьт лоӧ "керка" сэк...
Гӧгӧрво, вежӧра!—
Сьыланкыв помасис.
1908.

Пӧчӧ менӧ видзлывліс,
Потан дорын сьывлывліс:

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ".

Пӧчӧ менӧ ланьтӧдӧ,
Кыдз пу лайкан лайкӧдӧ:

"Луйк–лайк. Луйки–лайк".

Пӧчӧ сьылӧ нораа,
Лайкан дзуртӧ гораа:

"Дзурк–дзурк. Дзурки–дзурк".

Зарни пиӧй, узь нин, узь!
Сьӧлӧмшӧрӧй, узь нин, узь!

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ".

Шебрас кокӧн чужъяла,
Ичӧт кекӧн шыблала.

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ".

Пӧчӧ бара тубыртас,
Эшкын улӧ шебрӧдас.

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ".

Кодыр дугдас сьывны пӧч,
Кута лӧвтны ачым тшӧтш:

"Ов, ӧв–ӧв, ӧв".

Пӧчӧ бара нин сьылӧ:
"Вӧрын лэбалӧ сильӧ.

Оввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ.

Айыд муніс вӧравны,
Сьӧла–урӧс лыйлыны.

Оввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ.

Зэв ӧд сійӧ ачыс зіль,
Ваяс тэныд уна силь.

Оввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ.

Мамыд муніс турунла.
Регыд локтас... Эн бӧрд, эн!

Оввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ.

Быдман — ыджыд лоан морт,
Вылӧ лэбзян пӧтка борд!..

Оввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ..."

Ачыд кутан вӧравны,
Ручьяс, ошъяс кыявны.

Оввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ!"

Кузя тадзи сьылас пӧч,
Кытчӧдз оз ланьт ачыс тшӧтш.

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ".

Ывла–н вой тӧв шутьлялӧ,
Керка–н шоныд онялӧ.

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ".

Кага потан довъялӧ,
Пӧчӧ сэні вугралӧ.

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ",

Тайӧ гижа тіянлы,
Сьӧлӧмшӧр ныв–пиянлы,
Уна олӧм во бӧрын
Муса Коми му вылын.
Гашкӧ, коркӧ сьылыштлад,
Посни чой–вок ланьтӧдлад:

"Ӧввӧ, ӧввӧ, ӧввӧ".

Тайӧ сьыланкывъясас,
Небыд, мича шыясас,
Кылӧ вӧрлӧн шувгӧмыс,
Коми йӧзлӧн олӧмыс,
Важся тільсьӧм–мырсьӧмныс,
Выльын гажсӧ перйӧмныс.
1920.

Швачкӧны–дорӧны

дорччысьяс...

Вылісянь сьӧкыда

кӧрт вылӧ усьӧны

мӧлӧтъяс.

Ыпкӧны–пӧльтӧны

пушканъяс,—

тырӧма ловныс.

Ӧгыр моз доналӧ

гӧрниын кӧрт,

Лямалӧ, пыдзрасьӧ

нӧш улын — гӧрд.

Би зэрӧн сявкъялӧ

гӧгӧрыс кинь,

Зарниӧн мичаа

киссьӧ.

Кашкӧны–мудзӧны

дорччысьяс...

Дзожгысьӧ–войталӧ

кӧрт вылӧ пӧсь.

— Вачкыштлы!..—

горӧдлӧ ёртыслы

дорччысь.

— Ёнджыка, вокӧ!—

шуыштлӧ мӧдыс.

— Мед бур лоас гӧр!

Пыді мед муркӧдас

лукыртас мусӧ!

Няньӧн мед тырталас

войналысь гусӧ!

Мед дорччыськӧд гӧрысь

ӧтвылысь олас!

Мед чарлакӧд мӧлӧт

ӧтлаӧ кысяс!

1921.

ӧні синъяслы!..

Эн ӧд татшӧм вӧв
тэӧй войдӧрсӧ
вӧчны босьтчигас.

Сьӧд вӧр шӧрысь ӧд
тэнӧ перйи ме,
ёна мырсьылі.

Тшем сук пармаысь
тзнӧ мезді ме,
Восьті шондіводз.

Тэнӧ вӧчигӧн
уна пӧсь кисьтлі
кӧдзыд му вылас.

Тэнӧ ректігӧн
уна мыр бертлі,
гырысь вужъяӧс.

Топыд эжатӧ
гӧрйӧн путкыльтлі
бура унаысь.

Кӧрта пиняӧн
тэнӧ небзьӧдлі,
ёна агсавлі...

Ӧні, майбырӧй,
мича шыльквидзан,
сьӧлӧм гажӧдан!

Зарни шепъяснад
кышакылыштан,
меным копрасян...

Тэд ме бурсиа,
муса муӧйлы,
пыр тадз бур лоны.

Тэнӧ вӧчысьлы,
вежа удж нимлы,
улӧ копыртча.
1921.

Гудрасьӧ тай, кымрасьӧ

Мича енэжыс.

Дзебсясьӧ нин, сайласьӧ

Югыд шондіыс.

Лӧньӧма тай, кушмӧма

Гажа расъясыс.

Бӧрддзӧма тай, бӧрддзӧма

Гӧгӧр ывлаыс...

Кольӧма тай, тыдалӧ,

Шоныд гожӧмыд!

Воӧма тай, воӧма

Арся лунъясыс:

Лун–лун зэрласьӧ,

Войяс пемыдӧсь.

1921.

Шпалъяс синсьӧ, шпалъяс дзуртӧ,
Рельсъяс водзысь–водзӧ югдӧ.
Поезд мунӧ, мунӧ, мунӧ...
Тшынӧн пуркйӧ, горзӧ–увгӧ;
Гӧвсӧ гартӧ, тӧвсӧ дзугӧ,
Пеляд сьылӧ, сьылӧ, сьылӧ:

Эй, ті! Код сэн, ылын–матын?
Код эм? Кылад, мувыв пиян!
Кӧртсӧ дорӧй, сьӧлӧм ёнтӧй,
Гажа туйсӧ, паськыд туйсӧ...
Водзӧ видзӧд, эн тэ личӧд.
Олӧм вылӧ гажа видзӧд.

Вӧрті, ыбті, видзьяс вывті
Мунам водзӧ, ӧдйӧ вывті
Туйлӧн помыс матын, матын...
Кольӧ бӧрӧ лунъяс, войяс,
Матын станциялӧн бияс.

Эй, ті! Кылад? Вӧчӧй асьныд
Олан ногсӧ ӧтув ставныд,
Вылӧ лэбзьӧй, сьӧлӧм ӧзтӧй,
Мӧда–мӧдлысь вежӧр восьтӧй.
Энӧ улӧ ӧшӧй юр,—
Олан дырйыс ӧні бур!..

Ставным туйын — кӧрт вӧв вылын.
Кӧрт вӧв вылын, гӧрд звӧн шыӧ
Гӧнеч мунам — бусъям тшынӧн.
Ставным — шпалъяс, винтъяс, рельсъяс.
Ставнас лоам сійӧ ми.
Ставным, ставным ӧтув ми!
1927.

Коми сьылан ногъясӧй дай
Сиршог песан кывъясӧй...
Сиршог песан кывъясӧй дай
Нюркйӧдлана горзӧмӧй...

Кылан тэнӧ жугыльӧс дай

Сьӧлӧм вужйыд гӧрддзасяс.
Сьӧлӧм вужйыд гӧрддзасяс дай
Синваыд тай доршасяс.

Висер–Лӧкчим вожъясӧй дай
Жугыль коми гажъясӧй.
Пелысь шома олӧмӧй дай
Курбыш курыд вылӧмӧй...

Паськыдӧсь тай юясыс дай
Помтӧмӧсь тай вӧръясыс.
Помтӧмӧсь тай вӧръясыс дай
Векньыд вӧлі ордымыс...

Пемыд жугыль олӧмӧй дай
Кузь мыр олӧм бертӧмӧй...
Сюмӧд вылӧ гижӧмӧй дай
Ыжпасӧн пасйысьӧмӧй...

Важ сир курыд олӧмӧй дай
Кытчӧ нӧ пӧ кольӧма...
Ылӧ пӧ тай кольӧма дай
Ытва ваӧн нуӧма...

Ытва ваӧн нуӧма дай
Саридз ваӧн ойдӧма.
Медым жӧ и кольӧма дай
Му пырыс мед мунӧма!
1928.