Komi Zyrians Traditional Culture

КОМИ КУЛЬТУРА ГРАММАТИКА СЛОВАРИ ЛИТЕРАТУРА МУЗЫКА ТЕАТР ЭТНОГРАФИЯ ФОТОАРХИВ КУПИТЬ AUDIO CD КНИГИ

Нёбдінса Виттор (Виктор Савин) · КЫВБУРЪЯС

ТУТУРУТУ СЕМӦ

ВӦВ КУТӦМ

АРСЯ МОЙДКЫВ

Тутуруту Семӧ сайӧ
Ӧгрӧ Марпа верӧссайӧ,

Майбыр, муніс,
Майбыр, муніс.

Семӧ ордын пируйтӧны,
Пызан сайын пукалӧны

Ӧтчыд арся лунӧ
Батьӧ локтіс вӧрысь,
Ӧдйӧ ыстіс менӧ
Вӧлӧс кутны йӧрысь:

Мун, мун, мун!
Мун, мун, мун!

Мӧдлапӧлын кыркӧтш дорын

Нёра кыдз пу быдмӧ.

Коръяс вижӧдӧма сылӧн,

Эжва вылӧ киссьӧ.

Водзын локтӧ кӧдзыд пӧра,

Кыдз пу сэтысь шогсьӧ:

Став рӧдвужыс,
Став рӧдвужыс:

Ласей Мӧсей, Чукля Педӧр,
Пӧрысь Ярӧ, Ныртӧм Петыр,

Нинӧм ме эг лысьтлы
Батьлы воча шуны.
Торгана дом босьті.
Котӧрӧн пыр муні:

"Пасьтӧм коля тӧвбыд кежлӧ,

Дзикӧдз кынма, кула...

Коді бара тадзи вӧчӧ,

Бӧра олӧм сетӧ?

Варгыль Кӧсьта,
Варгыль Кӧсьта.

Гӧгрӧс Ӧгрӧ, Курам Марья,
Кекур Надьӧ, Бырган Дарья,–

Дона гӧстьяс,
Дона гӧстьяс.

Сват да сватья, кум да кума,
Ыджыд зыкӧн, гажа шумӧн

Мунӧ пирыс,
Мунӧ пирыс.

Регыд сьӧкыд лои юрын,
Ёна жувгис вина–сурӧн,–

Ворсӧ вирныс,
Ворсӧ вирныс.

Ляз бӧрын друг Семӧ шуӧ:
"Кодлы тӧрас сёйӧ, юӧ,

На здоровье,
На здоровье!

Менам, трустыд, дзикӧдз вуні,
Кӧч ӧд кыйны колӧ мунны

Мӧсвидз давйӧ,
Мӧсвидз давйӧ.

Семӧ бӧрын гаж аз помась:
Быдӧн дуньгӧ помся–помысь,–

Сур доз ректӧ,
Сур доз ректӧ.

Ставныс кодӧсь вина–сурӧн:
Чукля Педӧр вывлань юрӧн

Джоджас йӧктӧ,
Джоджас йӧктӧ.

Ныртӧм Петыр вомнас ворсӧ,
Кекур Надьӧ овзӧ, восӧ–

Шогӧдӧма,
Шогӧдӧма.

Куран Марья чилзӧ яра:
Окавны кыйӧдӧ Ярӧ–

Топӧдӧма,
Топӧдӧма.

Ласей Мӧсей вомгорулас
Сьылӧ, кылӧ, лабич улас:

"Тутуруту,
Тутуруту".

Дарья ойгӧ: "Ой–ой, уся!
Ой, ог вермы, ой–ой, уся!

Ой, вай кутӧй!
Ой, вай кутӧй!"

Лясмунісны войшӧр гӧгӧр...
Сӧмын ӧтнас Семӧ гӧтыр

Войбыд оліс,
Войбыд оліс.

"Ӧнӧдз ӧмӧй кӧчӧс кыйӧ?
Кӧні бара морӧн лыйӧ,

Часлы волас,
Часлы волас!"

Тутуруту Семӧӧс,
Кӧч кыйысь мужикӧс,

Гӧтырыс аддзис
Мӧс видзан давйысь:

Гӧра вывсянь чеччыштӧма,
Став лысьӧмсӧ крӧшитӧма.

Ӧгрӧ Марпа кураліс...
Кирӧ Кузьма кокаліс...

  Сё морӧ свадьба!..

1921.

Тор–тор–тор!

Кук йӧр дорӧ вои,
Кашка, лолӧй тыри.
Чибӧ бура йирсьӧ,
Кора полігтырйи:

Сьтпро, сьтпро!..

Коркӧ чибӧ шеді,–
Сьӧкыд кутны вӧвтӧ,
Некыдзи оз сетчы,
Домала да лӧвта:

Тпру–тпру–тпру!

Кор ме вылас сӧлі,
Чибӧ менам дудіс.
Сэк тай этша кули,–
Синъяс вӧвлӧн югдіс:

Но–но–но!

Чибӧ менам йӧймис,
Тӧвныр моз дзик нуӧ;
Кутчысьны эг слӧймы –
Жняпкыси ме муӧ:

Ой–ой–ой!
Ой–ой–ой!

Кор ме чеччи, аддза:
Чибӧ кырссьӧ гортлань.
Сы бӧрся ме ачым
Котӧрта да горза:

Тпру, тпру, тпру!

1919 во.

 ВЕЖ ВИДЗ ВЫВТI МУНА 

Веж видз вывті муна, муна,
Мича дзоридз сэні уна,
Зарни дзоридз вывті уна.
Меным гажа, сьыла–йӧкта,
Мича дзоридз водзӧ ӧкта,
Зарни дзоридз ӧдйӧ ӧкта.
Муса зонлы юркытш кыа,
Гортысь пета – рытья кыа.
Гортӧ локта – асъя кыа.
Веж видз вывті муна, муна,
Мича дзоридз сэні уна,
Зарни дзоридз вывті уна.
1919 во.

Гажа дырйи, шоныд дырйи,

Пасьтӧдӧ зэв мича?

Лым усигӧн, кӧдзыд водзӧ,

Став паськӧмсӧ кисьтӧ!..

Эжва, Эжва, сё майбырӧй,

Мый нӧ тэныд овныд!

Муртса воас кӧдзыд пӧра,

Йи улӧ пыр пыран.

Немтор он тӧд. Тӧвбыд узян

Шоныд эшкын улын".

Тадзи нора кыдз пу шогсьӧ,–

Корйыс сылӧн киссьӧ.

Ӧтар дорсянь мӧдар дорӧдз

Паськыд Эжва шывгӧ.

Мунігмозыс сійӧ кылӧ–

Мыйкӧ кыдз пу шуӧ.

Вабергачын Эжва сувтіс,

Кыдзлысь сёрни кывзӧ.

(Регыд гӧгӧрвоис сійӧ,

Мый висьталӧ кыдз пу).

Ньӧжйӧникӧн шогпыр ачыс

Воча сылы шуӧ:

"Вежалан тэ дзик ӧд прӧста

Менам олӧм вылӧ.

Тэ думайтан, лӧсьыд меным

Куйлыны йи улын?

Югыд шондісӧ ме ньӧтчыд

Тулысӧдз ог аддзыв.

Сьӧкыд йиыд менӧ ёна

Тӧвбыд личкӧ, пӧдтӧ...

Эзысь кыдз пу! Тэныд лӧсьыд,

Кокньыд меысь овны..."

Вабергачысь Эжва пондіс

Водзӧ кыдз кор нуны.

Зібъясьӧмӧн берег пӧлӧн

Пӧрысь старик катӧ.

Кыдз пу дорӧ ветки кыскис,

Кыркӧтш вылӧ пуксис.

Чушкан дозсӧ зепсьыс перйис,

Ыджыд чепӧль чушкис.

Вашкӧдчӧмсӧ сійӧ кыліс

Эжвалысь да кыдзлысь.

Сьӧкыд пельнас муртса вермис

Тӧдтӧм сёрни тӧдны.

Кызӧктіс да тошсӧ чышкис,

Дзӧран вомнас шуис:

"Мыйысь бара щогсянныд ті?

Мый тіянлы колӧ?

Эзысь кыдз пу, тэныд воас

Кӧдзыд бӧрын шоныд.

Веж коръясӧн бӧр на тэнӧ

Гажа тулыс вевттяс.

Да–й тэ, Эжва–матушкаӧй,

Тулысын бӧр воссян.

Кыкнанныдлы гажа пӧра

Водзьын пыр на лоӧ.

Сӧмын (ышловзйс ззв ёна),

Сӧмын меным оз ло.

Гажа тулыс – важ том пӧра–

Некор менам оз во.

Кыкнанныд на ӧд ті томӧсь...

Тӧдланныд на гажъяс...

Менав овсис, гажӧдчыссис,

Бӧрӧ ставыс коли".

Ружтігтырйи старик чеччис,

Пыжӧ бара сӧліс.

Кык лопта пелысӧн сынӧ–

Эжва вомӧн вуджӧ.

Юрас сылӧн уна думъяс,

Вунӧдны оз вермы:

Важ том пӧра оз бергӧдчы,

Оз бергӧдчы некор.

1919 во.

Фотоальбом,  Рассказ Виктора Савина Луча,
Памятник Виктору Савину у Сыктывкарского драматического театра имени В.А.Савина.
Подробнее о Викторе Савине по книге Александра Осипова "О Коми музыке и музыкантах".
Нёбдінса Виттор (В.А.Савин) Сьыланкывъяс (сборник Коми песен).