Komi Zyrians Traditional Culture

КОМИ КУЛЬТУРА ГРАММАТИКА СЛОВАРИ ЛИТЕРАТУРА МУЗЫКА ТЕАТР ЭТНОГРАФИЯ ФОТОАРХИВ КУПИТЬ AUDIO CD КНИГИ

Коми сьыланкывъяс

КЫВБУРЪЯСЫСЬ АРТМӦМ СЬЫЛАНКЫВЪЯС  лӧсьӧдіс П.И.Чисталев, 1984.

 МИЧА НЫВЪЯС     Кывъясыс да Музыкаыс В.Савинлӧн

Мича нывъяс
Эжва дорӧ
Лэччисны.
Бурлак зонъяс
Нывъяс бӧрся
Вӧтчисны.
Пыжӧ пуксисны, мӧдӧдчисны сынны,
Горӧдісны сьывны.
Зэв гажаа сьылӧны.

"Мича нывъяс, Эжва шӧрас
Петамӧй!"
"Бурлак зонъяс, мӧдлапӧлас
Вуджамӧй!"
Тӧвру пӧльыштӧ, мӧвкйӧдлӧ ва вылын...
Мӧдлапӧв зэв ылын,
Визув ва кылӧдӧ.

"Мича нывъяс, зільджыка нӧ
Сыныштӧй!"
"Бурлак зонъяс, пелыснаныд
Кутыштӧй!"
Эжва вуджисны, веж видз вылын долыд,
Радлӧ весиг лолыд, –
Майбырӧй, олӧмӧй!

"Мича нывъяс, босьтчылӧй нӧ
Йӧктыны!"
"Оз тай, зонъяс, майбырӧй, ков
Тшӧктыны!"

Гажа ворсӧны, сьӧлӧмъясныс бурмӧ,
Ягын, кылӧ, юргӧ
Бӧрсяньыс йӧла шы.

"Мича нывъяс, гажа жӧ нин
Олӧмыд!"
"Бурлак зонъяс, ӧтчыд овлӧ
Татшӧмыд!"
Майбыр, гажа кад, мед эськӧ эз помась!
Гажӧдчӧй, кор томӧсь,
Мӧдысь ӧд оз нин во!

 ЮГЫД КОДЗУВ     Кывъясыс да Музыкаыс В.Савинлӧн

Югыд кодзув, петав, петав,
Эзысь кодзув, петав!
Дзирдав, пӧртмась вылісянь,
Дзирдав рытъя кыа бӧрын!

Муса нылӧй, петав, петав,
Зарни нылӧй, петав!
Гажӧд менӧ, сьӧлӧмшӧр,
Петав рытъя кыа бӧрын!

Петас эськӧ югыд кодзув,
Дзирдалӧмӧн ворсас,
Гудыр кымӧр тай оз лэдз:
Вевттьӧ пемыд эжӧс улӧ.

Петас эськӧ муса нылӧй
Кыа бӧрын ме дінӧ,
Мамыс тай сійӧс оз лэдз:
Видчӧ, нывлысь вӧля кутӧ.

 ВАРЫШ ПОЗ     Кывъясыс да Музыкаыс В.Савинлӧн

Ылын–ылын, войвылын
Джуджыд парма сулалӧ.
Парма пасьта шувгӧ вӧр,
Кӧдзыд вой тӧв шутьлялӧ.

Парма пӧвстын пемыд йӧз –
Коми войтыр олӧны;
Югыдінӧ петан туй
Нэм чӧж найӧ корсьӧны.

Парма пӧвстын олӧмысь
Жугыльтчӧма сьолӧмъяс:
Жугыль коми войтырлӧн
Эз вӧв гажа сьылӧмъяс.

Парма шӧрын варыш поз,
Варыш котыр быдмӧны,
Йӧзлысь шуштӧм сьылӧмсӧ
Парма пӧвстысь кылӧны.

Лэбзьӧй, повтӧм варышъяс,
Вына бордъяс шеныштлӧй,
Джуджыд парма садьмӧдӧй,
Гажа гажсӧ пекӧдлӧй!

Коми йӧзӧс, лэбачьяс,
Веськыд туйӧд нуӧдӧй,
Жугыль олӧм пальӧдӧй,
Коми мусӧ югдӧдӧй!..

 ТУВСОВ ВОЙ     Кывъясыс да Музыкаыс В.Савинлӧн

Ой, ой, тувсов вой,
Важ том кадӧс кыпӧдӧ.
Гажа югыд вой,
Унмӧс менсьым пальӧдӧ.

Жугыль сьӧлӧмӧн
Дзиръя ӧшинь восьтышта,
Нора сьӧлӧмӧн
Том олӧмӧс казьтышта.

Майбыр, сё майбыр,
Нывгаждырся тувсов вой!
Долыд олан дыр,
Мыйла тэ мӧдысь он во?

Эн кӧк, кӧкиньӧй,
Гажа садъяс нӧрысын!
Kyci би киньӧй
Менам пӧрысь морӧсын.

Окма, кынмӧма
Сьылі гӧгӧр гартчысь сой,
Сьӧлӧм измӧма,
Сӧмын век жаль тувсов вой.

Час, час, гажӧдчас
Миян пыдди зіля чой,
Мед пӧ кажитчас
Югыд, долыд тувсов вой.

 ИЗ Ю ДОРЫН     Кывъясыс Я.Чупровлӧн   Музыкаыс В.Савинлӧн

Из ю дорын, веж луд вылын
Гоннялӧны дзоридзъяс.
Югыд гӧрда–лӧза рӧмӧн
Дзирдалӧны зарнияс,
Зарнияс.

Гажа ваксьӧ ортса сынӧд,
Лолалӧ пӧсь чӧскыд дук.
Вӧрсӧ нимкодьысла вирыд,
Сьӧлӧм йӧктӧ юк да ёк,
Юк да ёк.

Нывка сьылӧ, бурлак ворсӧ –
"Котӧрті да котӧрті"...
Сынӧд гыяс кузя киссьӧ,
Юргӧ гора йӧла шы,
Йӧла шы.

Бурлак гусьӧникӧн шуӧ:
"Нывка, нывка, кылан он?
Муса Танюк, збыль ӧд шуа:
Менам тэтӧг оз лок ун.
Оз лок ун".

Рӧдник лыа пиын бульгӧ,
Топта узьӧ джуджыд сён.
Кутчысьлӧны бердысь–бердӧ,
Окасьӧны ныв да зон,
Ныв да зон.

Из ю дорын веж луд вылын,
Гоннялӧны дзоридзьяс.
Югыд гӧрда–лӧза рӧмӧн
Дзирдалӧны зарнияс,
Зарнияс.

 КОМИ МУ     Кывъясыс М.Лебедевлӧн   Музыкаыс народнӧй

Коми му кузя ме муна,
Гӧгӧр сулалӧ сьӧд вӧр.
Вӧрыс вывті–вывті уна,
Сыысь унаыс оз тӧр.

Аддза: сэні мича пожӧм
Лэптӧ вылӧ ассьыс юр.
Сылы ӧткодь тӧв кӧть гожӧм,
Сэтшӧм пуыс тайӧ бур.

Вӧрыс помтӧм. Туйыс кӧні?
Зонмӧ, яг пиад эн вош.
Аддза тані, аддза сэні
Ыджыд тапикасьӧ ош.

Ветлӧ кӧин, пиньсӧ йирӧ.
Корсьӧ аслыс кынӧмпӧт.
Наян ручыд гуӧ пырӧ,
Бурӧн некодлы оз шед.

Кӧчыд дзебсьӧ лапъяс сайӧ,
Видзӧ ассьыс дона юр.
Ӧдйӧ–ӧдйӧ пуӧ кайӧ
Паськыд бӧжа ичӧт ур.

Дозмӧр пувсӧ зіля сёйӧ,
Гӧгӧр гыӧ сьӧла–тар.
Тури кокнас нюрсӧ лойӧ,
Абу муса сылы ар.

 КУТШӦМ ШОНЫД ДА ЛӦНЬ     Кывъясыс М.Лебедевлӧн   Музыкаыс народнӧй

Кутшӧм шоныд да лӧнь
Эзысь тӧлыся вой.
Надзӧн визувтӧ ю,
Абу лунся кодь збой.

Юас видзӧдӧ вӧр,
Вӧрас эм сьылысь кай.
Сылӧн сьылӧмыс мем
Долыдлунсӧ оз вай.

Тэныд норася ме,
Эзысь тӧлысь, бур вок:
Муса ныв, зарни ныв
Оз нин ме дінӧ лок!

Дугды дзольгыны кай,
Гажа пырысь эн сьыв!
Долыд лун мем оз ло,
Эз кӧ ло муса ныв!

 МЫЙЛА НӦ, ШОНДІӦЙ, ВӦР САЙӦ ЛЭЧЧӦМЫД...     Кывъясыс М.Лебедевлӧн   Музыкаыс народнӧй

Мыйла нӧ, шондіӧй, вӧр сайӧ лэччӧмыд,
My вылӧ ыстін сьӧд вой?
Мыйла нӧ, мича ныв, омӧля вӧччӧмыд,
Абу нин важкодь тэ збой?

Тэнӧ ме ӧтикӧс радейтлі, окавлі,
Некор эг шулы лёк кыв,
Кырныш моз, варыш моз тэнӧ эг кокавлы.
Тӧдан тэ сійӧ, бур ныв!

Нинӧмла, мусаӧй, сьӧлӧмтӧ повзьӧдны,
Шогсьыны, бӧрдны быд лун.
Сьӧлӧмыд кулас кӧ, сьӧкыд нин ловзьӧдны,
Олӧмыд водзӧ оз мун.

Мича шӧвк платтьӧтӧ ӧдйӧджык пасьтавлы,
Синватӧ чышкы дзик пыр.
Мый ӧні волома – мӧдысь эн казьтывлы,
Пузьӧдлы ассъыд том вир.

Кутам ми сьылігтыр му вывті ветлыны,
Шогыд кӧ тэнад оз ло.
Дугдам ми кымӧра лунъяссӧ тӧдлыны,
Кӧть сэсся олам сё во!

 ПУКАЛА КӦТЬ ВЕТЛӦДЛА     Кывъясыс М.Лебедевлӧн   Музыкаыс народнӧй

Текст стихотворения Михаила Лебедева
на молодцовском алфавите Коми языка (скан)

Пукала кӧть ветлӧдла,
Уджала кӧть ог,
Кӧть ме ворсӧм видзӧда –
Пыр мем мыйкӧ шог.
  }  2–ысь

Менам том ныв сьӧлӧмӧй
Висьӧ лун и вой.
Омӧля ме узьлывла,
Абу важ кодь збой.
  }  2–ысь

Мукӧд вояс кывсьӧ мем,
Кывсьӧ сьыланкыв.
Вӧтӧн кодкӧ чуксасьӧ:
"Садьмы, муса ныв!"
  }  2–ысь

Мыйла меным, мамукӧй,
Лои татшӧм шог?
Тайӧ висьӧм шогсьӧмысь
Коркӧ мынла ог?
  }  2–ысь

"Тайӧ висьӧм, дитюкӧй,
Регыдӧн оз быр:
Садьмис тэнад сьӧлӧмыд,
Пузис тэнад вир".
  }  2–ысь

 БУР БАТЬКӦД–МАМКӦД ОЛӦМ     Кывъясыс М.Лебедевлӧн   Музыкаыс народнӧй

Слова к этой песне Михаил Лебедев написал в 1940,
специально для постановки музыкального спектакля "Тун".
Постановку музыкальной сказки в стихах в театре Савина
сделали школьники Визинги, подробнее Сказка перед войной

Бур батькӧд–мамкӧд олӧм
Оз некор менам вун.
Me сэки шог эг тӧдлы,
Эг аддзыв гажтӧм лун.
  }  2–ысь

Эз видчыв, скӧрмыв батьӧй,
Зэв вӧлі сійӧ шань.
Пыр ошкис менӧ мамӧ:
"Тэ миян рочакань".
  }  2–ысь

Кор гуляйтны ме пета,
Кор сьыла сьыланкыв,
Став йӧзыс волі шуӧ:
"Зэв шуда тайӧ ныв".
  }  2–ысь

Me, збыльысь, шуда вӧлі
Да вошті ассьым шуд.
Me, коньӧр, тайӧ шудсӧ
Эг крепыд киын кут.
  }  2–ысь

Бур олӧм менам вӧлі,
Лёк олӧм лоис зэв.
Том гажӧй, долыдлунӧй,
Кыдз быттьӧ эз и вӧв.
  }  2–ысь

Me кула, кыдзи кулӧ,
Кӧрт садӧк пиын кай.
Бать–мамӧй, муса зонмӧй,
Прӧщай, прӧщай, прӧщай.
  }  2–ысь

 КӦН ОЛАМ МИ...     Кывъясыс М.Лебедевлӧн   Музыкаыс народнӧй

Кӧн олам ми, сэн сулаліс
Зэв важӧн пемыд вӧр.
Сэн котраліс, сэн гуляйтіс
Кузь сюра еджыд кӧр.
  }  2–ысь

Сэн ош да кӧин шӧйтісны,
Ур чеччавны эз мудз;
Сэн лыдтӧм вӧлі пӧткаыс,
Эз бырлы кӧч да руч.
  }  2–ысь

Сьӧд вӧръяс кузя вeтлӧдліc
Звер кыйысь коми морт.
Эз повлы ошкысь, кӧинысь...
Сэн вӧлі сылӧн горт.
  }  2–ысь

Дзор козъяс улын лажиньтчис,
Кыдз керйысь вӧчӧм чом.
Эз пӧдлась сылӧн ӧдзӧсыс,
Кыдз пӧрысь пӧчлӧн вом.
  }  2–ысь

Рытгорув тайӧ чом дорӧ
Том чукӧртчӧма йӧз:
Том войтыр пыр на гажӧдчӧ
Кӧть петӧма, кӧть эз.
  }  2–ысь

 НЫВЪЯС ВА ДОРӦ ВОРСНЫ ЛЭЧЧИСНЫ     Кывъясыс В.Лыткинлӧн   Музыкаыс народнӧй

Нывъяс ва дорӧ ворсны лэччисны.
Ва дорын кылалӧ йи.

Ломзьӧ–дзирдалӧ шонді енэжын,
Ломтысьӧ быттьӧкӧ би.

Орччӧн пуксисны гажа кыр йылӧ
Акань моз пасьтасьӧм нывъяс.

Мича шушунась, дона чышъянась,
Сикӧтшъяс ӧшлӧмась сьывъяс.

Эжва. садьмӧма. Эжва лёкмӧма:
Чепъяссӧ жугӧдлӧ вывсьыс.

Нимкодь нывъяслы, гажа том йӧзлы:
Пондісны отвылысь сьывны.

 ДЖУДЖЫД КЕРӦСЫН...     Кывъясыс П.Шеболкинлӧн   Музыкаыс народнӧй

Джуджыд керӧсын,
Гажа нӧрысын
Ӧтнас ён керка сулалӧ дыр.
Юсянь зэв ылын,
Сиктсянь зэв ылын,
Сӧмын тыдалӧ вӧр да сьӧд мыр.

Керка бердӧдыс,
Дзоля эрдӧдыс
Дзольгӧ–визувтӧ ичӧтик шор.
Пулӧн шувгӧмыс,
Тӧвлӧн увгӧмыс
Ӧтка керкаӧ кылӧ кӧть кор.

Рытын волывлӧ,
Сёрӧдз овлывлӧ
Визыв шор дорын том, мича ныв.
Нора сьывлывлӧ, –
Ылӧдз кывлывлӧ,
Сӧмын Ваньукӧй сійӧс оз кыв...

Гажа овлісны,
Пӧра кольлісны
Ванькӧд ӧтлаын уна нин во.
Призыв восьтісны –
Ваньӧс босьтісны...
Гӧрд салдатын служитӧ кык во.

Олӧм–вылӧмнас,
Гора сьылӧмнас
Том ныв пальӧдӧ ассьыс ён шог;
Быд вой вӧталӧ,
Частӧ мӧвпалӧ.
Ваньыс дырӧ нин бӧрсӧ оз лок.

Арся пӧраын
Джуджыд гӧраын
Ӧтчыд тыдовтчис шынеля морт.
Аддзис Аннушыс:
Локтӧ Ванюшыс.
Локтӧ том нывлы нэм кежлас ёрт.

 ЯГЫН БЫДМИС МИЧАНИК ПОЖӦМ     Кывъясыс И.Вавилинлӧн   Музыкаыс народнӧй

Ягын быдмис мичаник пожӧм,
Сылӧн ӧткодь йыв и дін.
Сиктын быдмис гӧгрӧс, гӧгрӧс чужӧма,
Мича–мича ӧтка ныв.
  }  2–ысь

Аски кая пуӧс пӧрӧда,
Медбур ягсьыс кыскала,
Рытнас муна, нылӧс, нылӧс корала,
Семья пытшсьыс нетшышта.
  }  2–ысь

Аски кайи пусӧ пӧрӧдны,
Пуыд менам дыр эз пӧр.
Рытнас муні нылӧс, нылӧс коравны,
Нылыд ме сайӧ эз мун.
  }  2–ысь

Коркӧ эськӧ пуыд пӧри да,
Пес вылас и эз шогмы.
Коркӧ эськӧ нылыд, нылыд муніс да,
Гӧтыр вылӧ эз и туй.
  }  2–ысь

 КӦКӦЙ     Кывъясыс да  Музыкаыс А.Обрезковалӧн

Кӧкӧй, кӧкӧй, мый тэ кӧкан
Паськыд Эжва сайын?
Висьтав меным, кӧкӧй,
Муса другӧйкӧд
Кор ми аддзысьлам, кӧкӧй?
Ку–ку, ку–ку, ку–ку.

Кӧкӧй, кӧкӧй, мый тэ кӧкан
Тшӧкыд рас шӧрын?
Висьтав меным, кӧкӧй,
Менӧ важ моз–ӧ
Сійӧ радейтӧ, кӧкӧй?
Ку–ку, ку–ку, ку–ку.

Кӧкӧй, кӧкӧй, мый тэ кӧкан
Кыа кусігӧн?
Висьтав меным, кӧкӧй,
Муса гӧтырӧн
Шуны кутас–ӧ, кӧкӧй?
Ку–ку, ку–ку, ку–ку.